Zespół w 1985r. założyli przyjaciele ze szkoły w Berklee: John Petrucci (gitara), John Myung (bas) i Mike Portnoy (perkusja). Do współpracy zaprosili kolegę z dawnych, szkolnych lat – klawiszowca Kevin’a Moore. I tak zespół początkowo pod nazwą Majesty rozpoczął swoją działalność.

            Pierwsze nagrania to oczywiście dema na kasecie magnetofonowej pt. Majesty Demos. Jako wokalistę zespół przyjął Chrisa Collinsa. Muzycy nagrali 8 progresywnych utworów. W 1986r. zakończyli prace nad demami i w ciągu pół roku sprzedali 1000 sztuk. Co ciekawe bootlegi demówek sprzedawane są do dziś.

            Również w 1986r. zespół opuszcza Chris Collins. Przez rok zespół tworzy bez wokalisty, nie posiadając jeszcze kontraktu z żadną wytwórnią płytową. „Wielka Czwórka” tworzy kolejne dema instrumentalne, które dzisiaj znamy jako: Afterlife, Ytse Jam, i The Killing Hand.

            Rok później do zespołu dołącza wokalista Charlie Dominici i dzięki wytwórni Mechanic muzycy wydają pierwszą płytę – When Dream And Day Unite. Jednak już na samym początku pojawiły się problemy -  zespół z Las Vegas, również „Majesty”, wymógł na nich zmianę nazwy. Mieli kilka pomysłów (Glasser, Mi, Magus), ale za sprawą ojca Mikea Potrnoya, Howarda,  zdecydowali się na Dream Theater (nazwa kina w Kalifornii).

            Wytwórnia Mechanics nie była w stanie dobrze wypromować prężnie rozwijającego się zespołu. Nie miała również funduszy na finansowanie tras koncertowych, co było powodem zerwania kontraktu. Nowy wokalista przykładem poprzednika również długo nie utrzymał się w zespole – jego wizje nie pokrywały się z planami Dream Theater, który chciał pójść w kierunku muzyki progresywnej. Charlie nie radził sobie także z występami przed publicznością.

            Dopiero rok 1991 przyniósł stałego (jak narazie) wokalistę. Jest nim James Kevin Labrie, który przybył do DT z grupy Winter Rose. Wykonując na przesłuchaniu akustyczne To Live Forever oraz Learning to Live i Take the Time (dema) pokonał konkurentów (John Arch, Steve Stone, Chris Cintron i John Hendricks). 

            Kolejnym etapem działalności Dream Theater było podpisanie kontraktu z wytwórnią EastWest records (później – ATCO Atlantic), czego efektem było wydanie albumu Images & Words. Płyta sprzedawała się dobrze, Pull Me Under często puszczano w radiu, a DT nagrało do niego klip (regularnie prezentowany w MTV), podobnie jak do Another Day i Take the Time. DT było zbawieniem dla fanów muzyki progresywnej w latach 80’ i 90’, gdyż wtedy zaczęto już odchodzić od takich brzmień (królowały grunge i glam), a Pink Floyd, Rush i Yes powoli odchodziły w niepamięć (oczywiście nie dla prawdziwych fanów).

            Muzycy w 1993r. wyruszają na trasę koncertową Music in Progress '93, sprzedaż I&W rośnie, niektóre kawałki pojawiają się w stacjach radiowych. Większym zainteresowaniem zaczynają cieszyć się stare bootlegi. W kwietniu tego samego roku DT wydaje EP live pt. Live at the Marquee, a później video koncertowe Live in Tokyo nazywane także Music In Progress. Jednak fani byli rządni DT i ciągle chcieli więcej. Dlatego powstawały kolejne bootlegi i tzw rarities (rzeczy bardzo trudne do zdobycia – rarytasy). Największy poziom sprzedaży I&W  osiągnęło w styczniu 1995r.  

        Kolejny, trzeci studyjny album zespołu to Awake, który został nagrany na przełomie maja i lipca 1994r. W sklepach ukazał się w październiku tego samego roku. Jednak miesiąc po  nagraniu płyty, 1 sierpnia, Kevin Moore postanowił opuścić kolegów (miał nieco odmienne poglądy muzyczne niż reszta muzyków), a 8 sierpnia zostało to już oficjalnie zatwierdzone w oświadczeniu prasowym wydanym przez Dream Theater. Zespół rozpoczął oczywiście poszukiwania nowego klawiszowca i organizował przesłuchania (m.in.  Jens Johansson'a). Co ciekawe jeden z koncertów zagrał z nimi Jordan Rudess (obecny "mistrz klawiatury" w DT), który następnie przeszedł do Dixie Dregs. Jednak na wypromowanie nowego albumu potrzebny był stały członek zespołu. Na trasie koncertowej Dream Theater towarzyszył Derek Sherinian (poprzednio grający z Kiss i Alice Cooper), który pod koniec trasy europejskiej w 1995r.  został oficjalnie przyjęty. 

            W kwietniu tego samego roku zespół ponownie wkroczył do studia nagraniowego BearTrack w Nowym Jorku, aby rozpocząć prace nad kolejnym albumem – A Change of Seasons. Historia tytułowej suity sięga 1989r. Według pierwotnego założenia miała się znaleźć już na albumie Images & Words, jednak z uwagi na jej długość (prawie 17 minut) zrezygnowano z tego pomysłu. Utwór przez lata ewoluował, był grany przez zespół podczas niektórych koncertów, co niezwykle cieszyło fanów. Dlatego też, za pomocą najpopularniejszej w owym czasie formy komunikacji -  listy mailingowej YtseJam, wystosowali petycję do wytwórni muzycznej EastWest Records, czego skutkiem było wznowienie prac nad utworem – jego rearanżacją i w końcu – nagraniem. A Change of Seasons powiększyło swoje rozmiary do ponad 23 minut, między innymi za sprawą wspomnianego wcześniej Dereka Sheriniana. Pozostały czas na płycie wypełniły nagrania kilku coverów z londyńskiego klubu jazzowego Ronnie Scott's Jazz Club.

            Po trasie promującej nowy album zespół udał się na kilkumiesięczny urlop, a każdy z muzyków indywidualnie pracował nad materiałami do kolejnego albumu. W tym czasie nastąpiło również kilka istotnych zmian personalnych w wytwórni EastWest – nowy zarząd nie był całkowicie zadowolony z działalności Dream Theater, dlatego też wymusił na muzykach stworzenie albumu, który miałby trafić do szerszej grupy słuchaczy. Już w czerwcu 1996r. zespół po raz kolejny wkroczył do studia (Avatar Studios). Ogromny wpływ na ostateczny kształt nowego albumu wywarł producent i tekściarz – Desmond Child, który niemal całkowicie zmienił utwór You Not Me – ma on niewiele wspólnego z pierwotną wizją Johna Petrucciego. Album zatytułowany Falling Into Infinity został wydany 23 września 1997 roku – z ponad 140 minutowego materiału światło dzienne ujrzała ledwie połowa – wytwórnia nie wyraziła zgody na dwupłytowe wydanie. Brak twórczej swobody zaowocował mieszanymi opiniami krytyków, a także niskimi zyskami ze sprzedaży. Rozczarowani byli także dotychczasowi fani, w przeciwieństwie do zespołu, dla którego praca nad FII była istną drogą przez mękę.

W czasie europejskiej trasy promującej nowy krążek dokonano nagrań koncertów z Holandii i Francji, czego owocem był kolejny album – Once In a LIVEtime. Dodatkowo wydano również wideo – 5 Years In a LIVEtime.

Rok 1997 to również początek działalności progresywnej supergrupy – Liquid Tension Experiment, która powstała z inicjatywy Mike’a Varneya z wytwórni płytowej Magna Carta W jej skład weszli: Mike Portnoy, John Petrucci, Tony Levin (gitara basowa, King Crimson) a także Jordan Rudess kończący właśnie współpracę z zespołem Dixie Dregs. Stało się to również okazją do złożenia mu kolejnej propozycji przyłączenia się do Dream Theater, z której tym razem skorzystał i już w 1999r. był  pełnoprawnym członkiem zespołu, natomiast dotychczasowy klawiszowiec – Derek Sherinian rozpoczął swoją solową karierę.

W lutym 1999r. zespół rozpoczął prace nad kolejnym albumem w studiu nagraniowym BearTracks. Inaczej niż w przypadku Falling Into Infinity wytwórnia dała muzykom pełną swobodę twórczą. Materiałem, na którym oparli swoją pracę był 20-minutowy utwór (kontynuacja Metropolis Part 1 z Images and Words) napisany jeszcze podczas tworzenia poprzedniego albumu. Z inicjatywy nowego klawiszowca, a także pozostałych członków zespołu został on przerobiony i poszerzony do formy albumu koncepcyjnego, którego treść opiera się na tematach takich jak: reinkarnacja, zbrodnia i zdrada. Album został wydany 26 października 1999r. pod tytułem Metropolis pt.2: Scenes From a Memory. Trasa promująca nowy krążek trwała ponad rok, a ostatni koncert, w rodzinnym dla muzyków Nowym Jorku, został zarejestrowany na DVD i wydany jako Metropolis 2000: Scenes from New York 30 sierpnia 2000r. O szczególną oprawę tegoż koncertu zadbał aktor odgrywający rolę hipnoterapeuty - Kent Broadhurst a także chór gospel wraz z Theresą Thomason.

Jesienią roku 2001 Dream Theater ponownie odwiedza studio BearTracks w celu nagrania szóstego już albumu – dwupłytowego Six Degrees of Inner Turbulence, wydanego 29 stycznia następnego roku. Druga płyta zawiera najdłuższą w historii zespołu, 42-minutową suitę o tym samym tytule, która podzielona została na 8 części. Tradycyjnie, zespół wyruszył w ponad półtoraroczną trasę koncertową.

Tuż po jej zakończeniu, muzycy mieli już przygotowany materiał na kolejne dzieło wydane 11 listopada 2003r. – album Train of Thought. Został nagrany w rekordowym tempie 3 tygodni, a efektem tej krótkiej, lecz bardzo intensywnej pracy jest, uznawane przez fanów i krytyków, ‘najcięższe’ brzmienie w historii zespołu. Tokijski koncert z 26 kwietnia 2004r., w ramach azjatyckiej trasy koncertowej, został zarejestrowany w formie audio oraz video, a następnie wydany 5 października jako Live At Budokan (CD/DVD).

             Po powrocie z wyczerpującej trasy, niestrudzony Teatr Marzeń przystąpił do prac nad nowym longplayem wydanym już 7 czerwca 2005r. Jak każde nowe dokonania grupy, także i to nagranie wzbudziło mieszane uczucia licznej już rzeszy fanów. Zespołowi zarzucano zbyt wyraźną i oczywistą inspirację innymi muzycznymi formacjami (m.in. Muse). Najnowsze i zarazem ostatnie dzieło, powstałe przy współpracy wytwórni Electra Records, otrzymało naszpikowany wręcz symboliką tytuł Octavarium – ósmy album, osiem utworów w ośmiu tonacjach na oktawie F-F, ośmiornica i ośmiokątny labirynt to tylko niektóre z nich. Album kończy 24-minutowa suita o tym samym tytule, która jest pewnego rodzaju hołdem złożonym największym muzycznym inspiracjom Dream Theater – The Beatles, Pink Floyd, Rush, Yes i innym. Na szczególną uwagę zasługuje również utwór Sacrificed Sons – stworzony ku pamięci ofiar zamachów z 11 września 2001r. w Nowym Yorku. Trasa koncertowa, trwająca na przełomie 2005 i 2006 roku, zbiegła się z 20-stą rocznicą istnienia zespołu i zaowocowała wydaniem kolejnego koncertowego nagrania dokonanego podczas występu, który odbył się 1 kwietnia 2006 w Radio City Music Hall, w rodzinnym mieście muzyków. Na niezwykły klimat tamtego wieczoru wpłynęła niewątpliwie obecność Octavarium Orchestra, pod dyrekcją Jamshieda Sharifi. Całość została wydana podobnie jak ostatni album live na CD oraz dwupłytowe DVD pod nazwą Score, zawierające również dokumentalny materiał opisujący dotychczasową historię progresywnej supergrupy.

            Niezgodnie z utartą już tradycją, zespół udał się na dość długi urlop, aby 8 lutego 2007r. podpisać nowy kontrakt z wytwórnią Roadrunner Records. Na nowy, dziewiąty album – Systematic Chaos - przyszło poczekać fanom do 5 czerwca. Został wydany w dwóch wersjach – zwykłej – CD, a także specjalnej, z dołączonym krążkiem DVD zawierającym dokument, przedstawiający proces powstawania ostatniego longplaya, pod tytułem Chaos in Progress - The Making of Systematic Chaos. Na płycie znalazł się również cały album zmiksowany w systemie 5.1. Zespół wyruszył w trasę koncertową Chaos In Motion – World Tour 2007/2008, w czasie której dwukrotnie odwiedził Polskę, a także po raz pierwszy w historii – Australię.